|
|
Patent
"Buluş" kavramı, patent hukukunun temelini oluşturur. Buluş,
teknoloji alanında bir ürüne veya yönteme ilişkin spesifik
bir problemin çözümüdür.
Patent buluş sahibine tanıdığı, başkalarının patent konusu
teknolojiyi üretme, pazarlama ve satma hakkını kısıtlayan
hak tekel hakkıdır. Bu hak elde edilirken buluş sahibi
buluşu ile ilgili tüm bilgileri koruma talep edilen ülkedeki
kamu kurumuna ayrıntılı olarak bildirir. Bu hakkı gösteren
belgeye de Patent Tescil Belgesi denir.
Patent hakkı, sahibine kullanma ve patentin başkası
tarafından izinsiz kullanılmasını önleme yetkisini verir.
Patentin kullanılması, konusu olan buluşun sanayi ve
ticarete uygulanmasıdır.
Patent başvurusu ve patent, sahibine hukuki koruma sağlar.
Patent hakkı, sürenin dolmasıyla sona erer.
Patent tescili, sadece başvuru yapılan ülke sınırları
içerisinde koruma sağlamaktadır.
Patent Tescili Başvuruları, Türk Patent Enstitüsüne
yapılmaktadır. Türk Patent Enstitüsü patent başvurusunu
aldığında, tarihi, saati ve dakikayı kendisi yazarak,
başvuru anını kesinleştirir.
Patent hakkı sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve
ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda
herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.
Patent sahibinin,üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak
aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkı vardır:
-Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması
veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan
başka hangi nedenle olursa olsun elde bulundurulması,
-Patent konusu olan bir usulün kullanılması,
-Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken
usul patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından
başkalarına teklif edilmesi,
-Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen
ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal
edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka hangi
nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
Patentler ile ilgili Kanun Hükmünde Kararname'de gerçek
buluş sahipliği ilkesi benimsenmiştir. Bu ilke uyarınca,
patent isteme hakkı buluş sahibi veya haleflerine aittir (m.
11). Buluş sahibi gerçek kişidir. Tüzel kişiler buluş sahibi
olamaz. Patent almak için ilk başvuran kişi, aksi sabit
oluncaya kadar, patent isteme hakkının sahibidir (m.11/IV).
Aynı buluş birbirinden bağımsız birden çok kişi tarafından
aynı zamanda gerçekleştirilmişse, patent isteme hakkı, daha
önce başvuru yapana aittir (m. 11,43).
Patent/faydalı model belgesi sahibi veya yetkili kıldığı
kişi, patentle veya
faydalı model belgesi ile korunan buluşunu, patent/faydalı
model belgesinin verildiğine ilişkin ilanın Resmi Patent
Bülteninde yayımlandığı tarihten itibaren üç yıl içinde
kullanmak ve Türk Patent Enstitüsü'ne kullandığını
ispatlamak zorundadır.
Patent ve Faydalı modelde, yıllık ücret, her yıl söz konusu
patentin başvuru tarihi esas alınarak korumanın
sürekliliğini sağlamak amacıyla yatırılmalıdır. Vade
tarihinde ödenmeyen yıllık ücretler ek bir ücret ödenmesi
suretiyle 6 aylık ek süre içerisinde de yatırılabilir. Söz
konusu ek sürede de yıllık ücretin ödenmemesi durumunda ise
tescilin iptal edilir.
Patent başvurusu yapılmadan önce başvuru sahibinin buluş
konusu teknik ile ilgili Türk Patent Enstitüsüne başvurarak
patent araştırması yapması önerilir. Tekniğin bilinen
durumunun araştırılması, buluş sahibine kendi buluşunu
mevcut patentlerle karşılaştırma, benzerlikleri ve
farklılıkları görme olanağını sağlar. Başvuru sahibi
buluşunun yeni olup olmadığı konusunda genel bir fikre sahip
olur. Böylece mevcut teknoloji bilinerek yapılan bir patent
başvurusunun reddedilme olasılığı azaltılmış olur.
Patent hakkı;
1. Koruma süresinin dolması;
2. Patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi;
3. Yıllık ücretlerin ve ek ücretlerin öngörülen sürelerde
ödenmemesi;
sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.
Türkiye’deki Patent Sistemleri
Türkiye’de biri incelemesiz; diğeri incelemeli olmak üzere
iki çeşit patent sistemi vardır.
İncelemeli sistem araştırma ve inceleme safhalarını
kapsamaktadır. İşlemler daha uzun sürmekte, ancak incelemeli
patent, başvurunun patentlenebilirlik kriterlerine sahip
olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak
verildiği için 20 yıllık bir koruma elde edilmektedir.
İncelemesiz sistem, sadece araştırma safhasına sahip olup,
ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine
ucuz, süratli ve 7 yıllık bir koruma sağlanmaktadır.
İncelemesiz patent için koruma süresi sona ermeden inceleme
talep edilirse bu süre 20 yıla tamamlanarak incelemeli
patente dönüştürülebilmektedir. Patent tescil belgesi alma
süresi yaklaşık olarak 2-2,5 yıldır.
Patent Verilebilme Kriterleri
Yenilik;
Başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü
ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak
yeniliktir.
Tekniğin bilinen durumunun aşılması;
Konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya
koyamayacağı nitelik anlamındadır.
Sanayiye uygulanabilirlik;
Buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir
özellik taşıması demektir.
Başka ülkede aynı veya benzer buluş konusuna sahip daha
önceden tescilli patentler var ise bunlar araştırma ve
inceleme aşamasında tespit edileceğinden tescil prosedüründe
engel teşkil edecektir.
Patent Verilemeyecek Konular ve Buluşlar
Aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için patent
verilerek korunamazlar:
Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları,
Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve
kurallar,
Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği
olan yaratmalar,
Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi
ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller,
İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak teşhis ve tedavi
usulleri ile cerrahi usuller.(Bu usullerin herhangi birinde
kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usulleri
hariç.)
Aşağıda belirtilen buluşlar da patent verilerek
korunamazlar:
Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik
esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
Patent Tescili Başvurusu İçin Gerekli Belgeler
Şunlardır:
A- Vekaletname (tarafımızdan hazırlanacaktır)
B- Firma ismine başvuru yapılacaksa: İmza sirküleri,
Faaliyet belgesi ve Vergi levhası fotokopisi
C- Başvuru dosyası, Tarifname, İstemler, Özet (tarafımızdan
hazırlanacaktır)
D- Buluşa ait Teknik Resimler (tarafımızdan hazırlanacaktır)
Başvurunun Aşamaları
Başvurunun İncelenmesi
İlk inceleme belgelerin tamam olup olmadığı ve şekle
uygunluk yönünden yapılır.
Türk Patent Enstitüsü, KHK'nin 43 ncü madde şartlarının
yerine getirilmediği veya başvuru ücretinin yedi gün içinde
ödenmediği veya İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerden
biri ile verilen, tarifname ve istem veya istemlerin Türkçe
çevirilerinin bir ay içinde verilmediğini tespit ederse,
başvuruyu geri çevirir ve geri çevirme kararını ilgilisine
bildirir (KHK m. 53).
Şekle uygunluk yönünden inceleme, başvurusu yapılan buluşun
patentlendirilemeyecek konulara ait olup olmadığını ve
sanayiye uygulanır nitelik taşıyıp taşımadığının
araştırılmasıdır. Buluş bu niteliklerden yoksunsa inceleme
işlemi durdurulur.
Başvuru sahibi üç ay içinde bu karara karşı itiraz edebilir.
Başvuru konusunun patent ile korunabilir bir buluş olmadığı
kararına itiraz Türk Patent Enstitüsü tarafından geri
çevrilirse, başvuru reddedilmiş sayılır.
İnceleme sonunda başvuru tamam ise, tekniğin bilinen durumu
ile ilgili araştırma yapılması istenmemişse, bunun istenmesi
başvuru sahibine bildirilir (m. 54).
Başvurunun Yayınlanması ve Araştırma Raporu
Başvuru tarihi veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan
tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolması ile,
başvuru, Yönetmelik hükümlerine göre yayınlanarak toplumun
incelenmesine açılır.
Başvuru sahibince, tekniğin bilinen durumu hakkında bir
rapor hazırlanması, başvuru tarihinden itibaren on beş ay
içinde istenir.
Türk Patent Enstitüsü veya uluslar arası niteliği haiz
araştırma kuruluşlarınca düzenlenen rapor, başvuru sahibine
tebliğinden itibaren üç aylık sürenin dolmasından sonra
yayınlanır.
Başvuru sahibi anılan süre içinde incelemeli veya
incelemesiz patent verilmesi sistemlerinden birini tercih
etmek zorundadır.
Patent Verilmesi
Başvuru sahibi incelemesiz patent verilmesi veya incelemeli
patent verilmesi sistemlerinden birini tercih edebilir.
Her iki sistemde başvuru ile başvurunun incelenmesinde bir
farklılık yoktur.
İncelemesiz patent verilmesi sisteminde, Türk Patent
Enstitüsü üçüncü kişilerin ve başvuru sahibinin görüş ve
cevaplarını aldıktan sonra, yenilik incelemesini yaptırmadan
yedi yıllık süre için, başvuru sahibine patent verilir.
İncelemeli patent verilmesi sisteminde ise, Enstitü, hiçbir
itirazın yapılmadığını ve patent verilmesine ilişkin
şartları engelleyen bir durumun olmadığını inceleme
sonucunda tespit ederse, patentin verilmesine karar verir ve
kararı başvuru sahibine tebliğ eder. Ancak, incelemenin
sonucu olumsuz olursa, patent sistemi reddedilir.
İncelenerek verilen patentin süresi yirmi yıldır.
Buluş
Sahibini Koruyan Davalar
Gerçek buluş sahibi veya halefi, sahte buluş sahibine karşı
mahkemeden aşağıdaki istemlerde bulunabilir:
a) Patent isteme hakkının gasp edilmesi nedeniyle istihkak
davası
Gerçek buluş sahibi belirlenmişse veya tarafların gerçek
buluş sahibi olmadığı belirlenmiş ve gerçek buluş sahibi
üçüncü kişinin de bir müdahalesi olmamışsa, patent isteme
hakkının gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası açılabilir.
b) Patentin gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası
Gerçek buluş sahibi, haksız başvuru sahibine patent
verilmişse, patentin kendisine devredilmesini dava yoluyla
talep edebilir.
Yurtdışı Patent Tescili
I - Uluslararası Patent Tescili
1. PCT-Patent İşbirliği Anlaşması
Anlaşma , Türkiye’de 01/01/1996 tarihinde yürürlüğe
girmiştir.
Anlaşma tek bir uluslararası patent başvurusu ile aynı anda
PCT’ye üye ülkelerden istenilenlerde buluş için koruma
sağlanmasını amaçlamıştır. Böyle bir başvuru üye bir ülke
vatandaşı veya üye bir ülkede ikamet edenlerce yapılabilir.
Genel olarak, başvuru üye ülkenin ulusal Patent Ofisine veya
başvuru sahibinin isteğine bağlı olarak, WIPO’ya
yapılabilir.
Patent İşbirliği Antlaşmasının patent başvurusu yapacak
kişiler açısından yararı her bir ülkeye tek tek yapılacak
başvurulardaki, başvuru yapma, vekil atama, çeviri yapma ve
ücret ödeme gibi konularda prosedür açısından kolaylık
sağlanması ve aynı zamanda sürelerin 8-18 ay
uzatılabilmesidir.
2.
EPC-Avrupa Patent Anlaşması
Türkiye Avrupa patentlerinin verilmesi ile ilgili Avrupa
Patent Sözleşmesine 29/01/2000 tarihinde katılmıştır.
Anlaşma tek bir başvuru ile Avrupa Patent Anlaşmasına üye
tüm ülkelerde aynı anda tescil alınmasını sağlamaktadır.
Avrupa Patent Sözleşmesi buluşların korunması konusunda
Avrupa devletleri arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesini
ve bu amaçla tek ve yeknesak bir patent verilmesi sisteminin
kurulmasını amaçlamıştır.
Üye Ülkeler:
Belçika, İsviçre, Almanya, Fransa, İngiltere, Hollanda,
Lüksenburg, İsveç, İtalya, Avusturya, Lihtenştayn, İspanya,
Yunanistan, Danimarka, Monako, Portekiz, İrlanda,
Finlandiya, Güney Kıbrıs, TÜRKİYE.
Koruma Talep Edilebilecek Diğer Ülkeler:
Arnavutluk, Litvanya, Latviya, Makedonya, Romanya, Slovenya.
Rüçhan
Buluşun birden fazla ülkede korunması istenirse, ilk patent
başvurusunun herhangi bir ülkede yapılması tarihinden
itibaren 12 aylık bir süre içinde aynı buluş için başka bir
ülkede başvuru yapma konusunda bir haktan yararlanılabilir,
buna rüçhan hakkı denir.
Bir başvuru sahibinin herhangi bir ülkede yaptığı başvurunun
tarihi ile bu başvurusuna dayanarak daha sonra yaptığı
başvurunun tarihi arasında üçüncü kişilerce buluş konusuna
benzer bir konu için patent başvurusu yapılırsa, o başvuru
karşıt doküman olarak gösterilemez.
Başvuru sahibi, yararlanmak istediği rüçhan hakkını başvuru
ile birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde
talep eder. Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, patent
başvurusu tarihinden itibaren üç ay içerisinde vermediği
takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış
sayılır.
Yabancı ülkelerde patent verilmesi için yapılan bir
başvurunun farklı ülkelerde yapılmış olmasına bakılmaksızın
birden çok rüçhan hakkı talebinde bulunulabilir.
< geri |
