|
|
Faydalı Modeller
Türkiye’de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen
buluşların sahiplerine 10 yıl süre ile bu buluş konusu ürünü
üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır. Faydalı model
tescil belgesi alma süresi yaklaşık olarak 1-1.5 yıldır.
Faydalı modellere örnek olarak şunlar verilebilir: Kolon,
pencere, duvar, dam vs. gibi hazır yapı unsurları, suyun
içine konulan elektrikli ısıcı gömlek katlama makinesi, yaş
kömür kurutucusu, odun veya kömür tutuşturma tabletler,
fabrikasyon konut, ayağa bağlanan para çantası, elektrikli
diş fırçası, baca veya filtre temizleyici, elektrikli
pantolon ütüleyicisi, beton karıştırıcısı, melodili zil,
bahçe araç ve gereçleri (tohum ekici, makaslar, su ve ilaç
püskürtücüleri gibi) sigarayı söndüren küllükler, taban
cilası sürücüleri ve parlatıcıları, oyuncaklar vs. gibi. (
Ünal TEKİNALP Fikri Mülkiyet Hukuku Syf: 867)
Bir buluşun Faydalı Model verilerek korunabilmesi için
gerekli kriterler:
Yenilik;
Başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü
ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak
yeniliktir.
Sanayiye uygulanabilirlik;
Buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir
özellik taşıması demektir.
Ancak, buluş konusu olmamalarına rağmen ve patent ile
korunan usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler
ile kimyasal maddeler için faydalı model belgesi verilerek
koruma kapsamına alınamazlar.
Faydalı Model Belgesi İsteme Hakkı buluş yapana veya onun
haleflerine ait olup, başkalarına devri mümkündür ( KHK
m157/1)
Faydalı Model Belgesi konusu buluş birden çok kişi
tarafından birden çok kişi ile gerçekleştirilmişse, faydalı
model belgesi üzerine hakkı, taraflarca başka türlü
kararlaştırılmamışsa, bunlara müştereken ait olur. Bu konuda
medeni kanun müşterek mülkiyet hükümleri uygular. (KHK
m157/2)
Aynı faydalı model belgesi konusu olan buluş, birbirinden
bağımsız birçok kişi tarafından aynı zamanda
gerçekleştirilmiş ve bunlardan birinin başvuru yapmış olması
durumunda, Faydalı Model Belgesi isteme hakkı, daha önce
başvuru yapana ve diğerine göre rüçhan hakkı olana aittir.
Faydalı model belgesi başvurusu KHK'nin 42 nci maddesinde
sayılan belgelerle Türk Patent Enstitüsü tarafından
incelenir.
İnceleme sonucunda, korumaya engel olacak bir eksiğin
bulunmadığına veya mevcut eksikliğin giderildiğine karar
verildiği takdirde, Enstitü tarafından ilgili bültende
yayınlanır.
Başvurunun yayınlanmasından itibaren üç ay içinde, hukuki
yararı olan herkes başvuruya yazılı olarak itiraz edebilir.
Başvuru sahibi tarafından itirazlara karşı görüş
bildirildikten veya gerekli değişiklikler yapıldıktan veya
başvuru sahibi tarafından itirazlara cevap vermesi için
tanınan süre dolduktan sonra, Enstitü, üçüncü kişilere
yapılan itirazları dikkate almaksızın faydalı model belgesi
verilmesi hakkında karar verir.
Patent sahibine tanınan koruma, faydalı model belgesi
sahibine de aynen tanınmıştır.
Faydalı model belgesi, başvuru tarihinden itibaren on yıllık
süre için verilir.
Korumanın süresinin dolması, faydalı model belgesi sahibinin
bu hakkından vazgeçmesi yıllık ücretinin ve ek ücretinin
süresi içinde ödenmemesi faydalı model belgesi hakkını sona
erdirir.
Faydalı model konusu aynı zamanda Endüstriyel tasarım olarak
da tescil edilir. Bu Endüstriyel Tasarım KHK hükümlerine
göre yapılır.
Tasarımların, adres ve unvan değişikliklerinin üçüncü kişiye
karşı hüküm ifade edebilmesi için TPE`ye bildirilerek sicil
kaydı şarttır. Aksi halde bu işlemler noter kanalıyla
yapılsa dahi hüküm ifade etmez.
Faydalı model hukuki açıdan;
° Devir
° Lisans Sözleşmesi
° Veraset yoluyla intikal
° Rehin’e konu olabilir.
Ekol Patent, Patent ve Faydalı model tescili ile ilgili
olarak aşağıdaki hizmetleri sunmaktadır:
• Teknik resim çizimi dahil, başvuru dosyasının
hazırlanması,
• Adres, unvan ve nevi değişiklikleri,
• Devir ve lisans işlemlerinin yapılması,
• Takip ve itiraz işlemleri,
• Yıllık ücretlerin takibi ve ödenmesi
• Yurtdışı başvuru işlemleri
• Gerekli durumlarda çeviri işlemlerinin yapılması,
• Hukuki danışmanlık-Takip ve itiraz işlemlerinin yapılması,
Faydalı Model Başvurusunun Aşamaları
Başvurunun İncelenmesi
İlk inceleme belgelerin tamam olup olmadığı ve şekle
uygunluk yönünden yapılır.
Faydalı model belgesi başvurusu, başvuru tarihinin
kesinleşmesinden sonra, KHK 42 ile 52. maddelerinde
belirtilen ve yönetmelikle öngörülen şekli şartlara uygunluk
açısından enstitü tarafından incelenir.
Başvuru şekli şartlara uygunluk açısından enstitü tarafından
incelendikten sonra şekli şartlarda eksiklik ve başvuru
konusunu KHK hükümlerine göre faydalı model belgesi
verilebilirlik koşullarını içermediği tespit edilirse, işlem
durdurulur.
Enstitü, bu kararında, kararın gerekçesinin dayanaklarınıda
belirterek;
Eksiklerini gidermesi
İstem veya istemlerde değişiklik yapması, itiraz edebilmesi
için başvuru sahibine kararın tebliğ tarihinden itibaren üç
ay süre verir ( Pat KHK m.160/9)
Enstitü başvuru sahibinin görüşlerini ve eğer var ise
başvurudaki değişiklikleri inceledikten sonra kesin kararını
verir.
Faydalı model belgesi için tekniğin bilinen durumu ile
ilgili araştırma raporu düzenlenmez. Ancak Faydalı Model
Başvuru sahibi veya faydalı model belgesi sahibi tarafından,
tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu
düzenlenmesi, enstitüden özel olarak talep edilmesi halinde
tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu faydalı
model içinde düzenlenir.(KHK 160/5)
Yayın ve İlan
Enstitü, şekil ve şartlara uygunluk açısından yaptığı
inceleme sonucunda işlemin devamı konusunda kararını
verdikten sonra, başvuru konusu buluşa ait tarifname, istem
veya istemler ve varsa resim veya resimler yönetmelik
hükümlerine göre ve yönetmelikte şekil ve şartları tespit
edilen hususları kapsayacak şekilde ilgili bültende
yayınlanır. (PatKHK m.160/4)
İtiraz
Menfati olan her kişi veya kurum başvuru ilanından itibaren
faydalı model belgesi verilmesi için yapılan başvuruya
gerekçe göstererek itirazda bulunabilir.
İtirazın süresi başvuru tarihi itibariyle 3 aydır.
İtirazlar, sürenin sonunda TPE tarafından başvuru sahibine
bildirilir.
Başvuru sahibi, itirazın tebliğ tarihinden itibaren 3 ay
içinde, itirazlara karşı gerekçeli görüşlerini ileri
sürebilir veya gerekli görürse, istem veya istemlerini
değiştirebilir veya yapılan itirazları dikkate almaksızın
belge verilmesini talep edebilir (KHK m.161/3,4)
Faydalı Model Belgesi Verme ve İlanı
İtirazları ve cevapları incelendikten sonra TPE belgenin
verilmesi kararına varırsa, bunun için gerekli ücretin üç ay
içinde yatırılmasını başvuru sahibinden talep eder. Ücret
yatırılmadıysa başvuru geri alınmış sayılır. Ücret ödenmişse
(PatKHK m.162/5) hükmünde yer alan bilgileri içeren belge
verilir.
Faydalı Modem Belgesi ve Koruma:
a) Koruma şekli: Patent sahibine tanınan koruma, faydalı
model belgesi sahibine de aynen tanınır (KHK m.164/1)
b) Korumanın süresi: Faydalı model belgesi başvuru
tarihinden itibaren 10 yıllık bir süre için verilir. Bu süre
uzatılamaz. (KHK m164/2)
Faydalı Model Belgesi Verilmeyecek Konular ve Buluşlar:
Aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için patent
verilerek korunamazlar(PatKHKm6):
• Keşifler, bilimsel terimler, matematik metodları,
• Zihni ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve
kurallar,
• Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik
niteliği olan yaratmalar,
• Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi
ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller, insan ve hayvan
vücuduna uygulanacak teşhis ve tedavi usulleri ile cerrahi
usuller. (Bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve
modeller ile bunların üretim usulleri hariç)
• Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar.
• Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik
esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
Patent ve Faydalı Model Arasındaki Farklar
Faydalı Modelde, tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri
aranmaz,
Koruma süreleri farklıdır,
Araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması nedeniyle patent
verilmesine oranla faydalı model belgesinin verilmesi, hem
zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir.
Patent ve Faydalı Model belgesi koruma süreleri kaç
yıldır?
İncelemeli patent 20 yıl,
İncelemesiz patent 7 yıl,
Faydalı model belgesi 10 yıl,
Süreyle korunur. Koruma süresi sona eren Patent ve Faydalı
Modeller halka mal olur.
Pat KHK, Faydalı Model başvurusunun patent başvurusuna
değiştirilmesine olanak sağlar ( Pat KHK. M167) Tam tersi
bir işlemle patent başvurusunuda faydalı model başvurusuna
değiştirilmesine olanak sağlar (Pat KHK m.168) Aynı buluş
konusu için, birbirinden bağımsız olarak, patent ve faydalı
model belgesi verilmez. ( KHK m.170/1)
< geri |
